Chức năng của gan

Gan là bộ phận lớn nhất và cũng là tuyến tiêu hóa lớn nhất trong cơ thể con người. Trọng lượng gan của đàn ông là 1154 – 1147g, của phụ nữ là 1029 – 1379g, chiếm khoảng 1/50 – 1/40 trọng lượng cơ thể. Gan của thai nhi và trẻ sơ sinh tương đối to, có thể chiếm 1/20 trọng lượng cơ thể.

Lượng máu trong gan rất phong phú, vì vậy gan của con người luôn có màu đỏ sẫm. Gan mềm và yếu, dễ bị rách bởi ngoại lực, từ đó gây xuất huyết trong khoang bụng. Gan có hình dạng cong như cái lá, phần bên phải dày, phần bên trái hẹp và mỏng. Kích thước dài, rộng và độ dày của gan ở người khoảng 258 X 152 X 58mm.

Gan là bộ phận lớn nhất và cũng là tuyến tiêu hóa lớn nhất trong cơ thể con người
Gan là bộ phận lớn nhất và cũng là tuyến tiêu hóa lớn nhất trong cơ thể con người

Phần lớn gan nằm ở khu sườn trái và bụng trên, một phần nhỏ kéo sang khu sườn trái. Phần lớn mặt trước của gan bị sườn che khuất, chỉ có một phần nhổ lộ ra ở giĩte cung sườn trái, phải ở phần bụng trên, tiếp xúc trực tiếp với lớp thành ngoài trước bụng. Khi phần bụng trên và cung sườn trái bị va đập mạnh hoặc gãy sương sườn, gan có thể bị tổn thương và dập.

Gan là bộ máy quan trọng có nhiều chức năng trao đổi chất trong cơ thể con người, nó không chỉ liên quan mật thiết tới quá trình trao đổi chất của các chất như đường, mỡ, protein, vitamin và hormon… mà còn có chức năng quan trọng như bài tiết, phân giải…

Sự trao đổi protein của gan rất mạnh, chất protein trong thực phẩm qua tiêu hoá chuyển thành axit amin. Sau khi được hấp thụ vào máu, nó sẽ vào gan thông qua tĩnh mạch cửa, phần lớn được gan hấp thụ nhanh, một phần trong đó cung cấp cho gan chất protein tổng hợp. Ngoài chức năng tổng hợp protein, gan còn tổng hợp nhiều chất khác tạo ra huyết tương để phát huy các chức năng khác nhau. Tuỳ theo nhu cầu của cơ thể mà gan tổng hợp axit amin, đồng thời điều tiết tỷ lệ axit amin cho các bộ phận khác thông qua máu.

Do gan có chất xúc tác liên quan đến quá trình phân giải axit amin, vì vậy chất axit amin trong gan được phân giải rất mạnh. Dù là chất axit amin hấp thụ từ quá trình tiêu hoá protein trong thực phẩm hay tạo ra bởi quá trình thuỷ phân chất protein, một phần lớn sẽ nhanh chóng được chuyển thành chất đường hoặc ôxy hoá cho quá trình phân giải. Khi chức năng của gan gặp trở ngại sẽ làm cho hàm lượng của nhiều loại axit amin trong máu tăng cao, thậm chí thoát ra ngoài qua nước tiểu.

Gan cũng là bộ phận quan trọng duy trì nồng độ đường cố định trong máu
Gan cũng là bộ phận quan trọng duy trì nồng độ đường cố định trong máu

Gan cũng là bộ phận quan trọng duy trì nồng độ đường cố định trong máu. Gan có khả năng tổng hợp và phân giải đường gluco khá mạnh, khi lượng đường huyết tăng cao {chang hạn sau khi hấp thu một lượng đường lớn), gan có thể tổng hợp và tích luỹ một lượng lớn gluco (lượng tích trữ đường trong gan có thể chiếm 5% – 6% trọng lượng gan). Trái ỉại khi lượng đường huyết giảm (như khi đói), chất đường trong gan có thể phân giải nhanh thành đường gluco để bổ sung cho máu.

Trong quá trình tiêu hoá, hấp thụ, vận chuyển, phân giải và tổng hợp chất béo, gan đểu đóng vai trò quan trọng, có lợi cho việc dự trữ năng lượng. Gan còn có thể chuyển hóa cholesterol thành TBA (Total Bile) có lợi cho việc bài tiết mật vào ruột, đây là chức năng quan trọng của gan. Bile có tác dụng thúc đẩy quá trình tiêu hóa và hấp thụ chất béo. Ngoài ra. gan là bộ phận quan trọng tạo ra chất axêtôn. Axêtôn có thể cung cấp năng lượng cho ngực, cơ bắp và tim thông qua máu.